Từ Arsenal đến Armani: Hành trình chuyển nghề của cựu hậu vệ John Halls và bài học cho bóng đá Việt Nam

Chiều tháng 8 năm 2026, trên sân Madejski, John Halls bước ra đường hầm trong màu áo Reading. Đó là lần duy nhất anh chạm sân Premier League. Mười bảy năm sau, người đàn ông 44 tuổi ấy không còn chạy trên thảm cỏ, mà bước trên sàn diễn của Giorgio Armani tại Milan Fashion Week. Giữa hai thế giới tưởng chừng đối lập ấy là một hành trình chuyển đổi mà ít cầu thủ nào dám nghĩ tới. Halls tốt nghiệp học viện Hale End nổi tiếng của Arsenal, được đào tạo cùng lứa với những Thierry Henry, Patrick Vieira và Dennis Bergkamp trong đội hình 'Bất bại' huyền thoại. Anh có ba lần ra sân cho Pháo thủ trước khi phiêu bạt qua 10 câu lạc bộ khác, trải nghiệm đủ bốn hạng đấu của bóng đá Anh. Nhưng chấn thương Achilles ở tuổi 30 đã chấm dứt sự nghiệp cầu thủ, mở ra một cánh cửa khác: người mẫu thời trang cao cấp. "Tôi có năm ngày để khóc trước tấm séc cuối cùng", Halls chia sẻ trong cuộc phỏng vấn độc quyền với GOAL. "Rồi tôi đi dạo ở trung tâm thương mại Westfields và một người phụ nữ tên Sarah Vickery - giờ vẫn là agent của tôi - tiến đến hỏi: 'Tôi có quen anh không? Anh có phải người mẫu không?'" Sáu ngày sau khi giải nghệ, Halls ký hợp đồng người mẫu chuyên nghiệp. Sự chuyển đổi này không phải ngẫu nhiên. Halls từng làm người mẫu nhí từ năm 8 đến 11 tuổi, thậm chí xuất hiện trong video ca nhạc của Kylie Minogue. Khi còn thi đấu, anh đã có linh cảm về tương lai: "Khoảng 28 tuổi, có gì đó trong tôi hơi tự cao, tôi nghĩ 'nếu mọi thứ đổ vỡ, tôi sẽ đi làm người mẫu'." Anh từng ghé qua tám công ty người mẫu lớn nhất London, bảy công ty từ chối, chỉ một công ty nói: "Quay lại sau một năm". Điều thú vị là những kỹ năng từ bóng đá chuyển sang thời trang một cách tự nhiên. "Sự tự tin của một cầu thủ bóng đá - bạn tin mình có thể làm bất cứ điều gì", Halls giải thích. "Hầu hết cầu thủ nghĩ họ có thể chơi golf, bóng rổ, tennis. Sự tự tin đó đã giúp tôi. Và là vận động viên, bạn kiểm soát cơ thể mình, biết cách đứng, cách hạ hông - điều đó tương tự nhau." Nhưng có một khác biệt lớn: sự cô đơn. Trong bóng đá, bạn luôn có 20-30 người đồng hành. Là người mẫu, bạn một mình ở Paris, New York, đối mặt với 15 người lạ mỗi ngày. "Khoảng ba năm đầu, có thứ gì đó đập vào tôi như tường gạch - 'Chúa ơi, tôi đang làm rất tốt ở London nhưng tôi không biết chuyện gì đang xảy ra, tôi cô đơn quá, tôi trầm cảm quá'. Cuối cùng tôi phải đi gặp bác sĩ tâm lý." Về tài chính, sự khác biệt càng rõ rệt. Cầu thủ bóng đá nhận lương dù thi đấu hay không. Người mẫu chỉ có thu nhập khi được đặt lịch. "Một người mẫu đang làm việc có cuộc sống tuyệt vời. Người mẫu không có việc thì không dễ chịu chút nào. Dù là người mẫu giỏi, bạn vẫn chỉ cách hai tuần khỏi việc trở thành người mẫu thất nghiệp", Halls nói. "Tuần sau tôi có thể thất nghiệp. Đó là ngành công nghiệp đáng sợ khi bạn tự làm chủ và chờ điện thoại reo." Mức thu nhập cũng là một thang bậc phức tạp. Công việc e-com (chụp ảnh cho website thương mại điện tử) có thể trả từ 500 bảng đến 7.000 bảng. Lookbook đòi hỏi mức cao hơn. Campaign quảng cáo còn cao hơn nữa, tùy thời gian sử dụng hình ảnh 12 hay 18 tháng. Runway (trình diễn thời trang) thường không trả công - người mẫu may mắn nếu hòa vốn sau một tuần ở Milan. Chỉ có nước hoa (fragrance) mới là "quả bom tấn" thực sự: "Nếu thấy ai đó trong sân bay chụp quảng cáo nước hoa, họ chắc chắn đã kiếm được kha khá." Hành trình của Halls đặt ra câu hỏi cho bóng đá Việt Nam: sau khi giải nghệ, các cầu thủ của chúng ta đi đâu? Dữ liệu từ VFF cho thấy phần lớn cầu thủ hạng Nhất có mức lương trung bình 15-20 triệu đồng/tháng, tuổi nghề trung bình kết thúc ở 30-32. Không có hệ thống chuyển đổi nghề nghiệp bài bản, không có quỹ hỗ trợ tái định cư. Trong khi đó, các giải đấu châu Âu đã có chương trình đào tạo song song cho cầu thủ từ lâu. Sự chuyển đổi của Halls không phải mẫu số chung. Anh có ngoại hình, có kỹ năng từ thời làm người mẫu nhí, có mạng lưới quan hệ. Nhưng điều quan trọng nhất là tư duy: anh chuẩn bị cho tương lai từ khi còn thi đấu, không chờ đến lúc giải nghệ mới hoảng loạn. "Tôi luôn nói cuộc sống người mẫu - người mẫu đang làm việc là cuộc sống tuyệt vời. Người mẫu không có việc thì không dễ chịu chút nào", anh nhắc lại như một lời cảnh báo. Khi cánh cửa phòng thay đồ đóng lại, dữ liệu chính là chiếc thẻ vào sân duy nhất. Với Halls, dữ liệu đó là 10 câu lạc bộ, 4 hạng đấu, 1 lần ra sân Premier League. Với cầu thủ Việt Nam, dữ liệu có thể là số năm thi đấu, mức lương tích lũy, kỹ năng ngoại ngữ, mạng lưới quan hệ. Câu hỏi đặt ra: chúng ta có đang chuẩn bị cho cầu thủ của mình một kế hoạch B không? Bị chặn bên ngoài là bài học nhanh nhất để hiểu cách vận hành bên trong. Halls bị chặn ở cổng Armani casting với hàng trăm người mẫu chạy đua 100 mét để lọt vào mắt xanh của Mr. Armani. Cầu thủ Việt Nam cũng bị chặn ở nhiều cánh cổng: không có bằng đại học, không có kỹ năng chuyển đổi, không có người dẫn đường. Nhưng Halls đã tự mở cánh cổng của mình bằng sự chuẩn bị từ trước. Người ta tranh cãi bằng cảm xúc, tôi trả lời bằng số liệu pressing. Số liệu ở đây là: 15 năm làm việc với Armani, 6 ngày từ giải nghệ đến ký hợp đồng người mẫu, 8 công ty người mẫu London với 7 lần bị từ chối. Đó là câu chuyện về sự kiên trì, về việc biến điểm yếu thành lợi thế, về việc không bao giờ ngừng chuẩn bị cho tương lai. Đổi nhịp chưa chắc là mất nhịp – đó là cách để giữ nhịp lâu hơn. Halls đã đổi nhịp từ sân cỏ sang sàn diễn, và anh vẫn đang giữ nhịp ở tuổi 44. Câu hỏi cho bóng đá Việt Nam: chúng ta có dám nghĩ về một hệ thống cho phép cầu thủ chuyển đổi nghề nghiệp một cách bài bản, hay vẫn để họ tự bơi sau khi tiếng còi mãn cuộc vang lên?